|
SEMAH
(Bütün Evren Semah Döner)
Alevilerin temel ibadeti olan cem töreninin ayrılmaz bir parçası da semahtır. Cem'in belli bir parçası da semahtır. Cemin belli bir aşamasında müzik eşliğinde kadın ve erkek birlikte semah dönerler. Semah dönenler duygunun, sevginin ve aşkın dorukta olduğu bir anı yaşarlar. Bu bir coşku ve trans anıdır. Çünkü orada söz bitmiştir, dil bitmiştir... Yeni bir dile, aşkın diline gerek vardır.
Artık her şey aşka kesmiştir.
O noktada semah başlar ve kişi ayrı kaldığı bütünün bir parçasıdır artık.
Semah, kişinin tanrısıyla bütünleştiği anıdır.
Müziğe ve müzik ezgilerine uygun düzenli ya da coşkun hareketlerde bulunmak insanlığın doğasında mevcuttur. İlk toplumlarda müzik ve oyun dinsel içeriklidir. Toplumlar ilerledikçe dinsel müzik ve oyunlar teknik ve estetik bakımından kurallaşmaya başlar.
Semah Alevilerin dinsel törenlerinde icra ettikleri bir coşku halidir. Semah katı kurallara sokulmamıştır. Bu sebeple semahlar bölgeye göre değişime ve çeşitli dallara ayrılmıştır.
Semahlar, kentlerde kadının baskı ve peçe altında tutulduğu dönemlerde bile, kadın erkek birlikte icra edilmiştir. Bu, doğa ile insanın zorunlu uyumundan kaynaklanmaktadır.
Semahlar genelde göçebe toplulukların dinsel törenlerinde icra edilir. Göçebe topluluklarda ise kadın erkek ayrımı yerleşik islam toplulukları gibi katı kurallarla ayrılamaz. Doğa kişiyi günlük yaşamın her kesiminde ve dinsel törenlerde eşit kılar.
Semahlarda yerel ayrılıklar çok görülür. Bunun sebebi de göçebe toplulukların hareketliliğinden kaynaklanmaktadır. Gerektiğinde kurallar yaşam biçimine göre düzenlenmektedir. Ya da yeni kurallar konur. Semahların başlangıcı, oynanışı ve bitiminde görülen bölgesel ayrılıklar biraz da bundan kaynaklanır.
Semahların belirli bir sayıdaki kişilerce icra edilmesine özen gösterilir. Bu sayı yörelere göre 2 ila 40 kişi arasında değişir.
Semahlarda ezgi çalgı aletleriyle yapılır ve türkülüdür. Bu aletler genelde saz ve kamanidir. Bazı yörelerde semahlar 12 çalgı ile yapılır.
Semahçıların giysileri günlük hayatlarında kullandıkları en temiz yöresel giysilerinden oluşmaktadır.
Semahlar iki ana figüre dayanır. Bunların başında kuşun uçuşunu andıran kolların aynı anda kalkıp inişi figürü gelir. İkinci yürüyüş ve ayak figürüdür. Bunlar arasında da bir uyum vardır.Semahlarda kol ve ayak figürlerinden başka vücudun başka bölümlerinin figürleri bulunmaz.
Semahlar Türkçe sözlü deyişlerle icra edilir
|
|
ON iKi HiZMETLER
MÜRSiD(DEDE): Görev itibariyle Hz. Muhammed, Hz. Ali ve Haci Bektasi Veliyi temsil eder. Cem Erkani Baskanligini yapar, ikrar alir nasip verir. Cenaze, Müsahiplik, Nikah, Sünnet, Ad takar (isim takar).
REHBER: Görev itibariyle Imam Hüseyin´i temsil eder. Yola girmek isteyenleri hazirlar, yol gösterir. Mürsidin en yakin yardimcisidir.
GÖZCÜ: Görev itibariyle Ebuzer Gaffari?yi temsil eder. Rehberin yardimcisidir. Cem?in sessiz ve sakinlik icinde gecmesini saglar. Cem?in bekcisidir.
CERAGCI (DELILCI): Görev itibariyle Cabir El Ensari?yi temsil eder.Cem evinde
bulunan aydinlatma araclarini yakar.Buhardanliklari ve Mumlari (Ceraglari) hazirlar.
ZAKiR (ASIK): Görev itibariyle Bilal Habes?i temsil eder. CEM?de Tevhid, duazde
imam, Mersiye, Semah, Nevruzi ye söyler.
SÜPÜRGECI (FERRAS): Görev itibariyle Selman?i Piri paki temsil eder. CEM evinin
sürekli temizligi ile meskul olur.
MEYDANCI: Görev itibariyle Hüzeyme tül Yemeni?yi temsil eder.CEM evinde
Semahserleri kaldirir. Postlari yerine dizer.
NIYAZCI: Görev itibariyle Mahmut el Ensari?yi temsil eder.Kurbanlari
tekbirler ve keser. Gelen Lokmalari alir ve dagilimini saglar.
IBRIKCI: Görev itibariyle Kamber Hz.lerini temsil eder. CEM de Mürsidin
ve Cem erenlerinin abdest almalarini saglar.
KAPICI: Görev itibariyle Gülam Keysani?yi temsil eder. Cem?e gelen
erenlerin evlerini gözetler.
PEYiKCI: Görev itibariyle Amri Ayyari?yi temsil eder. Cem olacagini tüm
canlara duyurur.
SAKACI: Görev itibariyle Ammari Yaseri?yi temsil eder.Cem evinde Su
Serbet, Saka, Süt v.b. dagilimini saglar.
ALEVİLİKTE SEMAH VE SEMBOLİK ANLAMLARI :
*Semah normalde Cemde dönülür (Dönmek hiçbir şeyin durmadığını ölmediğini hareket edip değiştiğini sembolize eder.) Semah,Cem dışında ayrıca; toplumsal içeriği olan toplantılarda ve tanıtmak amacı için dönüle bilinir.
* Yüzün üzerinde semah çeşidi vardır, hepsi için geçerli olan, ağır tempoyla başlar, hızlanır ve yavaşlayarak durur. Duyguların/ruhun uçuş ve geri dönüşünü sembolize eder.
* Cemde ve Semah dönülürken normalde çırağ/mum yakılır.Bu ışık, bütün alemi hareket ettiren/yaratan ilâhi nur olarak kabul edilir.Ayrıca alevi/enerjiyi, bilim ve sevgiyi-aşkı sembolize eder.
* Semahta kadın ve erkek şarttır, bununda birlik, eşitlik, yaradılış, sevgi, karşıtların birliği gibi çok derin anlamları vardır.
* Semah yalın ayak dönülür, duygular dünyasında uçulsa da gerçeğe, doğaya/toprağa bağlılığı sembolize eder.
* Bazı semahlarda avuçlar yer ve gökyüzüne döndürülür, yerle gök arasında (hava ve toprak/ tanrı ve insan) arasında bağ kurulur.
* Gözler genellikle el/avuç içine bakar, bu da aynada kendini (insanda tanrıyı) görmeyi sembolize eder.(Aynayı tuttum yüzüme Ali göründü gözüme.Nazar eyledim özüme Ali göründü gözüme)
* Semahta kalbe, götürülen eller, Alevilerin bir tür selamıdır. İçten ve kalpten sevgi ve yola bağlılığı sembolize eder.
* Semahlardaki figürler doğadaki canlı varlıkların özelliklerini, emek, sevgi, birlik vb. çeşitli konuları sembolize eder.
Semah Hocası
Nedim Gülsen
|
Dernek Tüzüğü